تحلیلی بر تاثیر طرح کالبدی بر رفتار در فضاهای شهری (نمونه موردی خیابان امام ارومیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

محیط کالبدی شهر و شهروندان می­توانند تأثیرات متقابل و دوسویه‌ای بر یکدیگر داشته باشند. خیابان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فضاهای عمومی شهر می­تواند عرصه‌ی نمود این تأثیرات باشد. هدف تحقیق حاضر سنجش ارتباط بین طرح کالبدی محیط با رفتارهای منفی و مثبت در فضای خیابان است که برای این منظور اقدام به تحلیل و رتبه‌بندی پراکنش رفتارها (وجد و شور، احترام و کمک، عجله، خشم و ترس)­ در چهار قرارگاه رفتاری در خیابان امام شده است. جهت گردآوری اطلاعات از ابزار فیلم‌برداری، پرسش‌نامه و چک‌لیست مطالعاتی استفاده‌ و وزن‌دهی شاخص‌ها از طریق نرم‌افزار Expert Choice انجام‌شده است. به ‌منظور رتبه‌بندی رفتارها از تکنیک Topsis و مدل آماری فریدمن و جهت برآورد معنی‌داری در تفاوت بین رفتار و همچنین طرح کالبدی از واریانس آنوا (ANOVA) و همبستگی پیرسون استفاده‌شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین رفتارهای مثبت و منفی با طرح کالبدی قرارگاه‌ها ارتباط معناداری وجود دارد و طرح کالبدی مکان سبب افزایش رفتارهای مثبت و منفی در قرارگاه‌های خاص می‌شود که این ارتباط در بین رفتارهای مثبت بیشتر از رفتارهای منفی است؛ درواقع محیط، قبل از آن‌که قادر به حذف رفتارهای منفی باشد، می‌تواند رفتارهای مثبت را تقویت نموده، آن‌ها را شکوفا کند. رتبه‌بندی کل رفتارهای منفی و مثبت در کل خیابان امام نیز نشان می‌دهد که خیابان امام به لحاظ رفتاری، طرح کالبدی مناسبی ندارد. نتیجه‌ی کلی تحقیق این است که احتمال جبر معماری در رفتارهای هیجانی رد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Effect of the Physical Design on Behavior in Urban Spaces (Case Study - Emam Street in Urmia)

نویسندگان [English]

  • AliReza Soleimani 1
  • nafise marsousi 2
  • mahsa faramarzi 3
1 Faculty member,Payamenoor University
2 payame noor university
3 tabriz azad university
چکیده [English]

The physical environment of the city and citizens can have mutual  effects on each other, The street as one of the most important public spaces in the city can be the place for these effects. The purpose of the present study was to measure the relationship between the physical environment design and negative and positive behaviors in street space. To this end, analyzing and ranking the distribution of behaviors (excitement, esteem and help, hurry, anger and fear) has been carried out on four Behaviors Kind in Imam Street. A questionnaire and a checklist were used for data collection and weighing the indexes through Expert Choice software. In order to rank the behaviors, Topsis software and Friedman statistical model were used, to estimate the difference between behavior, as well as the physical design of ANOVA and Pearson correlation. The results of this study showed that there is a significant relationship between positive and negative behaviors with the physical pattern of behavior setting. The physical layout of the site has increased positive and negative behaviors in special places. This relationship is among the more positive behaviors than negative behaviors, In fact, the environment can strengthen positive behaviors and blossom them before they can eliminate negative behaviors. The overall ranking of all negative and positive behaviors in the whole of Imam Street also indicates that Imam Street is not suitable in terms of behavior in a proper physical plan. The overall result of the research is that the probability of determinism and architectural algebra in emotional behaviors is rejected.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Behavior
  • design
  • Ormia
  • setting
  • street
اسدی، ایرج، سعیدنیا، احمد (1389): نظریه‌های برنامه‌ریزی و زمینه‌های شکل‌دهنده آن‌ها از اوایل قرن بیستم تا اواسط دهه 1970، دو فصلنامه دانشگاه هنر | شماره چهار  بهار و تابستان 1389، 110-105.
بازوندی، فرشاد و شهبازی، مهرداد (بهار و تابستان 1393):» نقش سرزندگی در ایجاد تصویر ذهنی شهروندان و میزان بهره‌گیری از فضای شهری  - مطالعه موردی پیاده راه خیابان سوهسالار تهران« ، دوفصلنامة پژوهش‌های منظر شهر، سال اول، شماره 1،تهران، صص 44-33.
بحرینی، سید حسین، بلوکی، هناز و تقابن،  سوده (1389): تحلیل مبانی نظری طراحی شهری معاصر، انتشارات دانشگاه تهران، جلد اول، چاپ سوم، تهران.
بحرینی، سید حسین  (1390): فرایند طراحی شهری ، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، تهران.
بحرینی، سید حسین، بلوکی، هناز و تقابن،  سوده (1393): تحلیل مبانی نظری طراحی شهری معاصر، انتشارات دانشگاه تهران، جلد اول، چاپ سوم، تهران.
پاکزاد، جهانشاه (1386): مقالاتی در باب طراحی شهری، انتشارات شهیدی، تهران
پاکزاد، جهانشاه (1391): مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری، انتشارات شهیدی، تهران.
پاکزاد جهانشاه و بزرگ، حمیده (1395): الفبای روان‌شناسی محیط برای طراحان، انتشارات آرمان‌شهر، تهران.
تولایی، روح اله (1393): روش تحقیق پیشرفته، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
داوری، مریم ( بهار 1393):» طراحی و بهسازی جداره خیابان پایدار شهری با رویکرد اجتماع‌پذیری مکان - نمونه موردی خیابان فردوسی ایلام« ، اجلاس ملی معماری و منظر شهری پایدار، مشهد.
جوادیان، سیدرضا، راهب غنچه، قاسمی، وحید و رهگذر، مهدی(1392) : سنجش رفتارهای اجتماعی مطلوب جوانان شهر اصفهان و عوامل شخصیتی مؤثر بر آن، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری ، دوره 4، شماره 14، پاییز 1392، صص102-83 .
حاف