ارزیابی توسعه درونزای بافت مرکزی شهرها با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی؛ مطالعه موردی بافت مرکزی شهر زنجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گزوه جغرافیا، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در پی بی­توجهی مدیریت شهری به بافت مرکزی شهرها به عنوان بخشی از بافت قدیم و پر اهمیت، این مراکز با مشکلات گسترده­­ای از جمله (ترافیک، آلودگی هوا، املاک مخروبه، زمین­های رها شده و ...) روبرو شده­اند که سبب کاهش سطح کیفیت زندگی در آن­ها شده است و برنامه­ریزی برای ارتقای سطح کیفیت زندگی در آن­ها را اجتناب ناپذیر نموده است. از راهکارهایی که در سال­های اخیر در رابطه با این موضوع در نظر گرفته شده است راهبرد توسعه درونزا بوده است. در تحقیق حاضر به ارزیابی توسعه درونزای بافت مرکزی شهرها با تأکید بر شاخص­های کیفیت زندگی پرداخته شده است. نوع تحقیق کاربردی، روش مورد استفاده توصیفی-تحلیلی و برای گردآوری داده­ها از روش­های اسنادی و میدانی بهره گرفته شده است. جامعه آماری تحقیق خانوارهای ساکن در بافت مرکزی شهر زنجان است، که از بین 4529 خانوار ساکن در بافت مرکزی 301 خانوار با استفاده از روش نمونه­گیری کوکران به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون­های تی جفت و همبستگی پیرسون) استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون تی جفت بیانگر مطلوبیت کیفیت زندگی در دوره بعد از توسعه درونزا نسبت به دوره قبل از آن است. بطوریکه آماره t، 82/60- محاسبه شد. این امر باتوجه به سطح معنارداری 99 درصد تایید می‌شود. علاوه بر این نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون نیز نشان از آن دارد که بین دسترسی به امکانات و کیفیت زندگی رابطه معناداری وجود دارد. میزان این ارتباط قبل از توسعه درونزا 647/0 بوده که به 531/0 رسیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the Infill Development Inner-cities texture with emphasis on quality of life indicators case study: Inner-city texture of Zanjan

چکیده [English]

Considering disregard of urban management for central textures of cities as a part of important and outdated texture, these centers have faced with variety of difficulties (such as traffic, air pollution, ruined properties, abandoned properties and etc.) which have decreased the level of quality of life in such places. One approach in recent years regarding this concern was the strategy of inborn development. The current research evaluates the inborn development of central urban texture emphasizing the standards of quality of life. The research is an applied research, and the method of research is descriptive-analytic and the statistical population of the research is the family’s resident in the central texture of Zanjan city where 301 out of 4529 family’s resident in central texture were selected by Cochran sampling method as the sample. In this research, data gathering method was library and field study (questionnaire, interview and observation) and descriptive statistics and inferential statistics (pair-t-test, Wilcoxon and Pearson correlation tests) were used for data analysis. The results of paired-t-test and Wilcoxon represent the desirability of quality of life in the period after inborn development compared to its prior one. So that T statistic was -60/82 and Z statistic was -14/61. This is confirmed according to 99 percent significance level. Besides these results, the results of Pearson correlation test also show that there is a significant relation between facilities accessibility and quality of life. The rate of this relation before inborn development was 0/647 which reached 0/531.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quality of life
  • inborn development
  • brownfield
  • central textures
  • Zanjan city

احدنژاد، محسن، احمدی، لیلا، شامی، اصغر و تقی حیدری (1392)، بررسی روند توسعه درون شهری با تأکید بر تغییرات تراکم و کاربری اراضی، نمونه موردی بافت فرسوده شمالی شهر زنجان (1388-1375)، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال سوم، شماره 8، صص 99-118.

احمدی، لیلا (1390)، توسعه درونزای شهری با تأکید بر تغییرات تراکم و کاربری اراضی (1388-1375) در بافت فرسوده شهر زنجان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان، زنجان.

پورطاهری، مهدی، افتخاری، عبدالرضا و احدالله فتاحی (1390)، ارزیابی کیفیت زندگی در نواحی روستایی مطالعه      موردی: دهستان خاوه شمالی استان لرستان، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره 76، صص 13-31.

رضوانی، محمدرضا، متکان، علی­اکبر، منصوریان، حسین و محمدحسین ستاری (1388)، توسعه و سنجش شاخص­های کیفیت زندگی شهری (مطالعه موردی: شهر نورآباد، استان لرستان)، مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، سال اول،       شماره دوم، صص87-110.  

عظیمی، آزاده (1389)، ابعاد و شاخص­های کیفیت زندگی، ماهنامه اطلاع­رسانی، آموزشی و پژوهشی، شماره 55، صص 4-8.

فرجی مولایی، امین (1389)، رویکردهای کیفیت زندگی، ماهنامه اطلاع­رسانی، آموزشی و پژوهشی، شماره 55، صص 9-15.

کوکبی، افشین، پورجعفر، محمدرضا و علی اکبر تقوایی (1384)، برنامه­ریزی کیفیت زندگی شهری در مراکز شهری، تعاریف و شاخص­ها، جستارهای شهرسازی، شماره 12، صص 6-13.

نجفی، سعید (1393)، مطالعه تطبیقی شاخص­های کیفیت زندگی در محلات اسکان غیر رسمی و برنامه­ریزی شده (نمونه موردی: شهر زنجان: محلات اسلام­آباد و کارمندان)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان، زنجان.

مهدوی، مسعود و مهدی طاهرخانی (1385)، کاربرد آمار در جغرافیا، نشر قومس، تهران، چاپ دوم.

مهدیزاد، وفا (1394)، ارزیابی توسعه درون‌زا شهری با تأکید بر تغییرات و تراکم کاربری اراضی نمونه موردی:  بافت مرکزی سنندج طی دوره (1382-1392)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان، زنجان.

­­­Abdel-Hadi, A. (2012). Culture, Quality of life, Globalization and Beyond. Social and Behavioral Sciences, 11-19.  

Aklanoglo, F., & Erdogan, E. (2012). Improvement Quality of Life for an Anatolian Traditional Settlement: Konya-Sille Case. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 420-430..