ارزیابی کاربری‌های زمین با توجه به دسترسی حمل ‌و نقلی (مطالعه موردی: منطقه 6 تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد/ دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

2 عضو هیات علمی

چکیده

مفهوم "دسترسی" مشخصه‌ای مهم در فضاهای شهری بوده و رابطی حیاتی میان حمل و نقل و کاربری زمین است که در رشته های مختلف به خصوص برنامه ریزی حمل و نقل و برنامه ریزی شهری نقش مهمی را در سیاست های اتخاذ شده توسط تصمیم گیران ایفا می‌کند. بنابراین، در مطالعه پیش رو با اندازه‌گیری دسترسی به مراکز شهری و تسهیلات حمل و نقلی و با تکیه بر بررسی مطالعات گذشته، مجموعه مناسبی از پارامترهای مرتبط با دسترسی جمع‌آوری شده و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) و بهره‌گیری از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره برای وزن دهی به پارامترها، ارزش بلوک‌های منطقه بر اساس پارامترهای دسترسی مورد ارزیابی قرار گرفته شد. این مطالعه نشان می‌دهد دسترسی به ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی بر ارزش نهایی هر بلوک تأثیر قابل توجهی دارد، بطوریکه حدود 94% بلوک‌های با دسترسی مناسب به ایستگاه‌ها، از حیث ارزش دسترسی نهایی نیز نسبت به بلوک های دیگر مسکونی منطقه دارای رتبه بالاتری هستند. در نهایت، با گردآوری نتایج حاصل از بررسی تمامی پارامترها مشخص شد 60% بلوک‌ها ارزشی بالاتر از میانگین منطقه و 40% پایین تر از حد میانگین در دسترسی به تسهیلات منطقه‌ای قرار دارند. همینطور مشخص شد از بین پارامترهای بررسی شده مؤثر در دسترسی، پارامتر "فاصله از حمل و نقل عمومی" بیشترین تأثیر را در ارزیابی میزان دسترسی مناطق دارد. به این طریق، این مطالعه می‌تواند به برنامه‌ریزان شهری به منظور تصمیم‌گیری مناسب در رابطه با توزیع مناسب خدمات شهری و تسهیلات حمل و نقلی در سطح منطقه یاری برساند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Land Use Evaluation Based On Transportation Accessibility (Case Study: Zone 6 of Tehran)

نویسندگان [English]

  • M. Azmoodeh 1
  • F. Haghighi 2
1 Msc. student/ Babol noshirvani university of technology
2 University Prof.
چکیده [English]

“Accessibility” is a substantial characteristic in urban areas and a vital connection between transportation and land-use which plays an important role in transportation and urban planning in policies made by decision-makers. Therefore, in recent years, according to urban growth and traffic problems, measuring accessibility to urban centers and transportation facilities has taken into consideration. In this paper, at first, a body of previous studies has been reviewed in order to collect a set of appropriate accessibility-based parameters. Then, by using geographical information system (GIS) and multi-criteria decision-making approaches for weighting to parameters, the value of residential blocks has been assessed. This study shows that access to transportation facilities has a significant effect on the final value of the blocks, such that by considering all parameters, about 94% of blocks with good access to public transportation stations have high value in the final evaluation; and “Distance from public transportation” is the most effective factor in the evaluation. Finally, it has been determined that with collecting the results of analyzing all parameters, 60% of blocks are above the zones’ average value and 40% are below. Thus, this study can help urban planners for decision making in order to appropriate distribution of urban services and transport facilities in the urban areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Accessibility
  • urban facility distribution
  • Spatial analysis
  • multi-criteria decision-making
  • GIS

ارزیابی کاربری‌های زمین با توجه به دسترسی حمل ‌و نقلی(مطالعه موردی: منطقه 6 تهران)

 

محمد آزموده: کارشناسی ارشد مهندسی راه و ترابری، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، ایران

فرشیدرضا حقیقی: گروه مهندسی راه و ترابری دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، ایران*

 

چکیده

مفهوم "دسترسی" مشخصه‌ای مهم در فضاهای شهری بوده و رابطی حیاتی میان حمل و نقل و کاربری زمین است که در رشته های مختلف به خصوص برنامه ریزی حمل و نقل و برنامه ریزی شهری نقش مهمی را در سیاست های اتخاذ شده توسط تصمیم گیران ایفا می‌کند. بنابراین، در مطالعه پیش رو با اندازه‌گیری دسترسی به مراکز شهری و تسهیلات حمل و نقلی و با تکیه بر بررسی مطالعات گذشته، مجموعه مناسبی از پارامترهای مرتبط با دسترسی جمع‌آوری شده و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) و بهره‌گیری از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره برای وزن دهی به پارامترها، ارزش بلوک‌های منطقه بر اساس پارامترهای دسترسی مورد ارزیابی قرار گرفته شد. این مطالعه نشان می‌دهد دسترسی به ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی بر ارزش نهایی هر بلوک تأثیر قابل توجهی دارد، بطوریکه حدود 94% بلوک‌های با دسترسی مناسب به ایستگاه‌ها، از حیث ارزش دسترسی نهایی نیز نسبت به بلوک های دیگر مسکونی منطقه دارای رتبه بالاتری هستند. در نهایت، با گردآوری نتایج حاصل از بررسی تمامی پارامترها مشخص شد 60% بلوک‌ها ارزشی بالاتر از میانگین منطقه و 40% پایین تر از حد میانگین در دسترسی به تسهیلات منطقه‌ای قرار دارند. همینطور مشخص شد از بین پارامترهای بررسی شده مؤثر در دسترسی، پارامتر "فاصله از حمل و نقل عمومی" بیشترین تأثیر را در ارزیابی میزان دسترسی مناطق دارد. به این طریق، این مطالعه می‌تواند به برنامه‌ریزان شهری به منظور تصمیم‌گیری مناسب در رابطه با توزیع مناسب خدمات شهری و تسهیلات حمل و نقلی در سطح منطقه یاری برساند.

واژه‌های کلیدی: دسترسی، توزیع تسهیلات شهری، تحلیل فضایی، ارزشیابی چند معیاره، GIS

 

 

 

 

 

 

 

1- مقدمه

1-1- طرح مسأله

"دسترسی" مفهومی کلیدی است که در حوزه‌های برنامه‌ریزی حمل و نقل و برنامه‌ریزی شهری نقش مهمی ایفا می‌کند. در دهه‌های گذشته با افزایش شهرنشینی و بروز مشکلات ترافیکی، بدلیل تأثیر مستقیم بر کیفیت زندگی ساکنان شهرها، تصمیم‌گیران به این مفهوم و کاربرد آن در برنامه‌ریزی توجه ویژه‌ای داشته‌اند. محققان زیادی معتقدند طراحی بر پایه دسترسی یک استراتژی کلیدی برای حداکثرسازی پایداری محیطی و کیفیت زندگی(QOL) [1] در محیط‌های شهری بوده و همزمان عملکرد سیستم حمل و نقل (عمومی و خصوصی) را مؤثرتر می‌سازد(Coppola and Papa, 2013; te Brömmelstroet and Bertolini, 2011). در کشور ایران با توجه به افزایش روزافزون مشکلات ترافیکی در برنامه‌ریزی های شهری بر روانی ترافیک و احداث زیرساخت های حمل و نقلی مانند: راه‌ها و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی توجه بیشتری شده است و این در صورتیست که با تحلیل‌های مناسب از سطح دسترسی در فضاهای شهری می‌توان علاوه بر کاهش نیاز به سفر مشخصات اقتصادی و اجتماعی شهری را ارتقاء داد. منطقه 6 تهران به دلیل قرارگیری در بخش مرکزی کلانشهر دارای اهمیت حمل و نقلی، آموزشی و اداری بالایی است و می‌تواند محدوده مناسبی برای بررسی تأثیر پارامترهای دسترسی در محدوده شهری باشد؛ و از آنجا که بخش زیادی از بالارفتن کیفیت زندگی ساکنان و رضایت آنان از منطقه محل سکونتشان به مطلوبیت مشخصات فیزیکی محیط اطراف آنان وابسته است (Zarekani et al., 2015) و دسترسی مطلوب به خدمات مورد نیاز و تسهیلات حمل و نقلی بخش مهمی از این مطلوبیت را شامل می‌شوند، این مطالعه از دیدگاه فضایی (عینی) به بررسی کیفیت دسترسی پرداخته است.

2-1- اهمیت و ضرورت

توجه به برنامه‌ریزی بر پایه دسترسی، بواسطه توجه به کاهش فاصله و سهولت دستیابی به خدمات بر افزایش ایمنی، کاهش آلودگی هوا و صرفه‌جویی در انرژی تأثیرگذار است (Horner, 2013). از طرفی بررسی این پارامتر می‌تواند در مطالعات نابرابری فضایی و اقتصادی-اجتماعی یاری‌رسان باشد؛ زیرا نابرابری دستیابی افراد با مشخصات متفاوت از حیث سن، جنس و... می‌تواُند بر سطح رفاه اجتماعی آنان تأثیرگذار باشد. در نتیجه، چگونگی توزیع خدمات در فضای شهری بطوریکه برای عموم افراد به طور مناسبی قابل دسترسی باشد بسیار مهم است. این مطالعه با تحلیل چگونگی توزیع خدمات، نابرابری فضایی و اقتصادی-اجتماعی را نیز مورد بررسی قرار می دهد.

3-1- اهداف

با مطالعه پژوهش‌های پیشین و انواع بررسی‌های انجام شده، این پژوهش اهداف زیر را دنبال می‌کند:

- گردآوری مجموعه مناسبی از پارامترهای بکاربرده شده و قابل بکارگیری از دیدگاه حمل ونقلی در مطالعات مختلف به منظور انجام بررسی وسیع‌تری از دسترسی حمل ونقلی در منطقه مورد مطالعه که پیش از این کم سابقه بوده است.

- ارائه روشی تفسیرپذیر و استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) [2] برای ارزیابی دسترسی مناطق مسکونی به مراکز شهری و تسهیلات حمل و نقلی ارائه کند.

در نتیجه با دانستن چگونگی پراکندگی فضایی مراکز شهری و زیرساخت‌های حمل و نقلی، نهادها و افراد تصمیم‌گیرنده می‌توانند نسبت به چگونگی اختصاص این مراکز در یک منطقه شهری، در جهت رفع نابرابری‌های فضایی و فراهم آوردن اقدامات مناسبی انجام دهند.

4-1- پیشینه پژوهش

امروزه طی رویکردهای مرتبط با یکپارچه‌سازی سیاست‌های کاربری زمین و حمل و نقل برخی مطالعات به تغییر الگو از طراحی برپایه حرکت به طراحی برپایه دسترسی پی برده‌اند(Banister, 2008; Straatemeier, 2008)، که طراحی دسترسی بصورت "تغییرجهت ساختار شهری فعلی با تأکید بر مکان‌های با دسترسی بالاتر برای پشتیبانی از یک سیستم عمومی و خصوصی حمل و نقل مؤثر" تعریف می‌شود(Curtis, 2008). در نتیجه، مطالعات اخیر به طور وسیعی به معرفی و ارزیابی پارامترهای برنامه‌ریزی بر پایه شاخص‌های دسترسی پرداخته‌اند. لیتمن[3] معتقد است الگوی جدید برنامه‌ریزی بر پایه دسترسی علیرغم نوپا بودن نیازمند نگرش گسترده‌تری به تحلیل دسترسی دارد که در برنامه‌ریزی‌های سنتی از آنها چشم پوشی شده است (Litman, 2016). در تحقیق لیتمن متغیرهای موثر در دسترسی شامل: شرایط سفر وسایل نقلیه موتوری (سرعت سفر، توان مالی و امنیت سفر)، کیفیت دیگر مودهای حمل و نقلی (پیاده روی، حمل و نقل عمومی، دوچرخه سواری و...)، ارتباط شبکه حمل و نقل (تراکم و اتصال شبکه راه‌ها و در نتیجه مستقیم بودن مسیر سفر، کیفیت ارتباط میان مودها مانند راحتی امکان پیاده‌روی تا ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی) و نزدیکی کاربری زمین (تراکم و ترکیب کاربری‌های زمین و در نتیجه فاصله میان فعالیت‌ها) در نظر گرفته شده است. در مطالعه‌ای دیگر در سال 2005، مودون و همکارانش توانستند ابزاری (بر پایه GIS) را ایجاد و معرفی کنند که با ادغام و تحلیل پارامترهای حمل و نقل و کاربری زمین و نقشه‌های خروجی حاصل از این مطالعه به تصمیم‌گیران در برنامه‌ریزی حمل و نقل و دسترسی در شهر واشنگتن تأثیرگذار باشد (MOUDON et al., 2005).

همچنین، در زمینه کاربرد GIS، مطالعه دیگری در سال 2006 توسط پیرس[4] و همکاران انجام گرفت که با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) شاخص‌های دسترسی به زیرساخت‌های اجتماعی (مانند: مراکز خرید، آموزشی، تفریحی و خدمات درمانی) مرتبط با سلامت افراد یک محله را معرفی کرده و به بررسی آنها می‌پردازد(Pearce et al., 2006). این مطالعه به پژوهشگران سلامت این امکان را می‌دهد تا به طور دقیق‌تری مشخصات کالبدی یک محله را بیازمایند. از طرفی، تمرکز بر بالارفتن کیفیت زندگی شهری، توزیع فضایی خدمات و محل مسکونی بر چگونگی دسترسی افراد به زیرساخت‌های اجتماعی و توزیع سلامتی و رفاه میان شهروندان مؤثر است. در نتیجه مقایسه میان مشخصات اقتصادی-اجتماعی و سطح دسترسی به مکان‌های عمومی می تواند بر برنامه‌ریزی‌های آینده مؤثر باشد. (Knox and Pinch, 2014; Lotfi and Koohsari, 2009)

هریک از مطالعات در نتایج تحلیل‌های خود، چه به صورت کمی و چه به صورت کیفی، ارزش یک بلوک مسکونی را بر اساس دسترسی به امکانات اطراف آن برای افراد ساکن بلوک مورد بررسی قرار داده اند. در نتیجه، پس از بررسی مطالعات گذشته، این مطالعه قصد دارد با جمع آوری پارامترهای متعدد کمی و کیفی جاذب دسترسی افراد و همچنین دیگر پارامترهای مؤثر در انتخاب محل و کیفیت زندگی، مانند مکان‌های عمومی و زیرساخت های حمل و نقلی، را بررسی کند. این پارامترها به چهار گروه اصلی: ارتباطات شبکه (شامل: دسترسی سواره، فاصله از کاربری‌های اطراف، فاصله از حمل و نقل عمومی، اندازه‌گیری‌های مسیر)، شهرسازی (شامل: فاصله از مراکز شهری مهم، وجود پیاده‌رو)، اقتصادی-اجتماعی (شامل: تراکم جمعیت، قدرت مالی)،حمل و نقلی (شامل: وجود گزینه های(مودها) مختلف حمل و نقلی، جایگزین‌های سفر(شبه حمل و نقل) و عرضه پارکینگ) و توپوگرافیک(شامل: شیب) تقسیم بندی شده‌اند؛ و ارزش هر بلوک مسکونی را براساس نزدیکی به این نقاط در یکی از مناطق شهر تهران مشخص کند.

دسترسی به مکان‌های مهم شهری و خدمات در بالابردن برابری اجتماعی و رفاه شهروندان نقش بسزایی دارد. به همین جهت، در دهه‌های اخیر، محققان سعی در ارزیابی و مدلسازی دسترسی داشته‌اند. برای مثال، این ارزیابی‌ها، در مقیاس های مختلف فضایی، طیف وسیعی از دسترسی به مکان‌های ورزشی، مدارس، مراکز درمانی، فضاهای سبز و یا تعدادی از زیرساخت‌های اجتماعی را شامل می شود؛ که در همه آنها از روش‌های مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) استفاده شده است. همچنین مطالعات دیگری به کیفیت و رضایت افراد از دسترسی به تسهیلات حمل و نقلی مانند بزرگراه‌ها و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی پرداخته‌اند.

باید خاطرنشان کرد، در دهه‌های اخیر در کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکایی توجه زیادی به مفهوم دسترسی و اندازه‌گیری آن شده است(Coppola and Halden, 2014; Zarekani et al., 2015; Karou and Hull, 2014)، اما در کشورهای درحال توسعه، مانند ایران، این مفهوم به تازگی در حال شکل‌گیری است و از لحاظ تعریف، اندازه‌گیری و کاربرد عملی پیشرفته نیست.

5-1- سؤال‌ها و فرضیه‌ها

- آیا تسهیلات حمل و نقلی و خدمات شهری به شکل مناسبی در دسترس افراد منطقه قرار می‌گیرد؟

- هریک از پارامترهای تعریف شده بر مبنای دسترسی با چه وزنی بر ارزش یک بلوک مسکونی تأثیرگذارند؟

وزن هریک از پارامترها و ارزش‌گزاری بلوک‌ها بر مبنای تحلیل نتایج پرسشنامه و نقشه توزیع فضایی خدمات درون منطقه بدست آمده و به سؤالات مطرح شده پاسخ می‌دهد.

6-1- روش تحقیق

در بخش ابتدایی، این مطالعه سعی دارد با بررسی مطالعات گذشته و با توجه به محدودیت اطلاعات موجود در منطقه، مجموعه‌ای از پارامترهای رایج کنونی و پیشرو در حوزه دسترسی را جمع‌آوری کند. سپس، با ارائه روشی مبتنی بر اصول تصمیم‌گیری چندمعیاره(AHP)، با تکمیل پرسشنامه توسط متخصصین برنامه‌ریزی و افراد ساکن وزن هریک از پارامترها مشخص شد. در نتیجه، با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS، با اندازه‌گیری پارامترها و تولید لایه‌های مربوطه، روشی برای ارزیابی ارزش دسترسی بلوک‌ها به تسهیلات درون منطقه، در قالب حداول و نقشه‌ها، ارائه شد.

7-1- معرفی متغیرها و شاخص‌ها

بر اساس دسته بندی پارامترهای گردآوری شده از مطالعات پیشین، تعریف و شیوه اندازه‌گیری هر یک از پارامترها در جدول 1 ذکر شده است.


جدول 1: پارامترهای مطالعه، توصیف و شیوه اندازه‌گیری آنها

 

پارامتر

توصیف

شیوه اندازه‌گیری

1

دسترسی سواره

نزدیکترین فاصله مرکز بلوک از خیابان های شریانی درجه 1و 2 و خیابان‌های فرعی متصل به بلوک

فاصله عمود مرکز هر بلوک تا کل راه‌های منطقه محاسبه می‌شود.

2

فاصله از کاربری های اطراف

1. فاصله مرکز بلوک از تمامی مراکز تجاری، صنعتی، آموزشی و...

فاصله مرکز هر بلوک تا مرکز امکانات منطقه محاسبه می‌شود.

2. کاربری‌های مختلف موجود در هر بلوک

تعداد کاربری‌های مختلف هر بلوک شمرده می‌شود.

3

فاصله از حمل و نقل عمومی

فاصله مرکز بلوک از ایستگاه‌ها و ترمینال های حمل و نقل همگانی

فاصله مرکز هر بلوک تا نقاط ایستگاه‌ها محاسبه می‌شود.

4

اندازه گیری های مسیر

درصد تراکم سطح خیابان ها به سطح ناحیه

نسبت سطح خیابان‌های ناحیه به کل ناحیه محاسبه شده و به بلوک‌های آن ناحیه اختصاص داده می‌شود.

5

تراکم جمعیت

تعداد افراد ساکن در مساحت مشخص (نفر در هکتار)

تراکم جمعیت هر بلوک بر اساس نقشه‌های جمعیتی

6

فاصله از مراکز شهری مهم

فاصله مرکز بلوک از مراکز بزرگ تجاری، صنعتی، آموزشی و...

فاصله مرکز هر بلوک تا مرکز امکانات بزرگ منطقه

7

سطح پیاده‌روی

وجود پیاده روهای ممتد در منطقه

طول پیاده روهای هر ناحیه محاسبه می شود و به بلوک‌های همان ناحیه اختصاص داده می‌شود.

8

وجود گزینه ها(مودها) مختلف حمل و نقلی

تعداد گزینه های قابل استفاده حمل و نقل از جمله راه رفتن، دوچرخه سواری، حمل و نقل عمومی و...

تعداد ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی موجود در هر ناحیه محاسبه می شود و به بلوک‌های هر ناحیه اختصاص داده می‌شود.

9

سطح اشرافیت

توانایی مالی و کیفیت زندگی افراد ساکن یک ناحیه

پارامتری کیفی است که بر اساس بررسی محلی، تهیه پرسشنامه و همکاری با مشاورین املاک نواحی بدست آمد و پس از کمی سازی به بلوک‌های هر ناحیه اختصاص داده شد.

10

جایگزین های جابجایی(سفر)
(شبه حمل و نقل)

خدمات مخابراتی و تحویل که جایگزینی برای سفرهای فیزیکی است

بررسی سطح دسترسی به اینترنت برای افراد منطقه

11

عرضه پارکینگ

وجود پارکینگ های عمومی

سطح پارکینگ موجود در هر ناحیه به سطح کل ناحیه محاسبه شد و به بلوک‌ها اختصاص داده شد.

12

توپوگرافی

شیب

درصد شیب هر بلوک با استفاده از نقشه توپوگرافیک منطقه بدست آمد.

 

 

 

8-1- محدوده و قلمرو پژوهش

تهران، پایتخت و بزرگترین شهر ایران، با مساحت 730 کیلومتر مربع، دارای 8.154.051 نفر جمعیت است. این شهر دارای ۲۲ منطقه است که در میان آنها، منطقه 6 که در حوزه مرکزی شهر تهران واقع است، یکی از مهمترین مناطق این شهر محسوب می شود (شکل 1). منطقه 6 با مساحتی معادل 5/21 کیلومتر مربع، حدود 2/3 درصد از سطح شهر تهران و (طبق سرشماری سال 1390) با جمعیتی معادل 229980 نفر حدود 5/3 درصد جمعیت شهر را در بر می‌گیرد. از لحاظ تراکم جمعیتی، با تراکم 107 نفر در هکتار تراکمی مشابه با میانگین تراکم جمعیت شهر تهران دارد. منطقه 6 به 14 محله و 6 ناحیه تقسیم شده است و باحدود 98% فضای ساخته شده ناگزیر در حال پیشرفت عمودی است؛ بطوریکه بیشترین تعداد ساختمان های 6 تا 10 طبقه در این منطقه قرار دارند. همچنین با 75 درصد تراکم مسکونی بالاترین رتبه را در میان مناطق شهر تهران به خود اختصاص داده است. از لحاظ اهمیت حمل و نقلی، این منطقه از سه جهت به بزرگراه‌‌های: (از شمال) شهید همت، (از غرب) شهید چمران و (از شرق) تا حدفاصل میدان هفت تیر به بزرگراه مدرس محدود شده است. علاوه بر آن حدود 30درصد سطح منطقه به شبکه‌های حمل و نقلی اختصاص دارد و این منطقه جاذب درصد بالایی از سفرهای اداری، تجاری و تحصیلی است.

 

 

 

 

شکل 1: موقعیت منطقه 6

 

 

 

 

2- مبانی نظری

- تعریف دسترسی

مفهوم دسترسی را می‌توان بدلیل درگیر کردن محققان در بکار بستن شاخص‌های عملی، که عموماً به منظور توضیح برنامه‌ریزی فضایی با دستیابی به خدمات و بازار کار در ارتباط است، مفهومی بدون ثبات دانست که در رابطه با تعریف و فرمول‌نویسی آن توافقی حاصل نشده است(Handy and Niemeier, 1997; Litman, 2016). به همین دلیل بسیاری از محققان در رشته‌هایی مانند برنامه‌ریزی حمل و نقل، برنامه‌ریزی شهری و جغرافی با بکارگیری تعاریف و روش‌های مختلف اندازه‌گیری، به بررسی همه جانبه آن پرداخته‌اند (Geurs and VAn Wee, 2004; Páez et al., 2012).

هرچند باتی[5] ریشه های مطرح شدن مفهوم دسترسی را به دهه 1920 نسبت می‌دهد اما برای اولین بار هانسن با تعریف "توان بالقوه فرصت ها برای تعامل میان یکدیگر" و سپس ویبول با "پتانسیل کنش‌های متقابل"، تعریف‌های اولیه از مفهوم دسترسی را ارائه کردند (Batty, 2009; Hansen, 1959; Weibull, 1976). در حقیقت، این دو محقق دسترسی را به عنوان فرصت‌های بالقوه‌ای که می‌توانند از یک مکان و از طریق پرداخت هزینه‌ای مکانی یا زمانی قابل دسترسی باشند، تعریف و مدلسازی کردند(De Montis and Reggiani, 2013). (van Wee, 2016) می‌گوید هرچه توانایی دستیابی به مقاصد یا فعالیت‌ها بالاتر رفته و از طرفی سختی سفر(زمان، هزینه، تلاش) کمتر شود سطح دسترسی نیز بالاتر خواهد ب